وحید صدوقی ۲۴ دی‌ماه ۹۶ پس از دوازده‌سال از مدیریت همراه اول کنار رفت و طبق تصمیم هیئت مدیره شرکت ارتباطات سیار ایران حمید فرهنگ به مدیریت بزرگترین اپراتور تلفن همراه ایران منصوب شد. در این مقاله با تطبیق مختصری از روند فعالیت همراه اول با آموزه‌های کالینز به بررسی عملکرد صدوقی می‌پردازیم.
سال و ماه‌های گذشته با موفقیت‌های مسرت‌بخشی برای همراه اول و سهامداران آن همراه بوده است.
در آخرین مجمع عمومی در تاریخ ششم اردیبهشت ۹۶، همراه اول اخبار خوش فراوانی برای سهامداران به ارمغان آورد. اول آنکه به ازای هر سهم ۷۰۰ تومان یعنی ۹۸٪ EPS به سهامداران سود داد. دوم آنکه اعلام شد سرمایه شرکت از از ۴۰۰۰ میلیارد ریال به ۱۲۰۰۰ میلیارد ریال افزایش خواهد یافت و سوم اینکه همراه اول در سال گذشته بیش از ده‌هزار میلیارد تومان سرمایه‌گذاری جدید انجام داده است. بی‌دلیل نیست که وحید صدوقی مدیر عامل همراه اول در نشست مجمع عمومی سال ۱۳۹۵ را بهترین سال دوران مدیریت یازده ساله خود خواند اما موفقیت‌های همراه‌اول تنها به سود و سرمایه محدود نمی‌شود همراه اول در سال گذشته موفق شده سهم بازار خود را دربازار اپراتورهای موبایل که یکی از رقابتی‌ترین بازارهای کشور است سه درصد افزایش دهد. در سال گذشته همراه اول هم‌چنین موفق شد ۱۲ میلیون و چهارصد هزار سیم‌کارت جدید به مشترکان واگذار کند در حالی که متوسط فروش سیم‌کارت این شرکت در سال‌های منتهی به سال ۹۵ هفت میلیون و ۷۴۰ هزار سیم‌کارت در سال بوده است رشد ۱۶۰ درصدی در واگذاری سیم‌کارت‌های جدید برای یک شرکت چند ده‌ساله در بازاری نزدیک به اشباع دستاوردی نیست که بتوان از آن چشم پوشید.

همراه اول همچنین برنده مطلق طرح ترابردپذیری است؛ با گذشت حدود یک‌سال و نیم از شروع طرح ترابردپذیری، اینک همراه اول که بنا بر تمام پیش‌بینی‌ها می‌بایست بازنده طرح ترابردپذیری می‌بود با اقتدار نه تنها موفق شده سهم بازار کلی خود را سه درصد افزایش دهد بلکه بر اساس آماری که روز پنجم دی ماه ۹۶ منتشر شد، تراز نهایی همراه اول ۴۳ هزار و ۱۲۰ مشترک و مثبت است. این در حالیست که تراز شرکت ایرانسل منفی ۱۶ هزار و ۶۶۴ بوده و در نهایت رایتل به عنوان بازنده اصلی طرح، ۲۶ هزار و ۴۵۶ مشترک خود را به اپراتورهای اول و دوم واگذار کرده است. این موفقیت درحالی نصیب همراه اول شده است که بنابر اخباری که از ماه‌ها قبل از شروع طرح ترابردپذیری منعکس می‌شد

تقریبا تمام منابع تخصصی و سایت‌ها خبری در حوزه فناوری اطلاعات همراه اول را پیشاپیش بازنده طرح ترابردپذیری می دانستند و معتقد بودند تعداد زیادی مشترک ار همراه اول به رایتل و ایرانسل کوچ خواهند کرد. در عمل اما همراه اول نادرست بودن تمام پیش‌بینی‌ها را ثابت کرد.

موفقیت و تعالی یک شرکت در مسیری طولانی و سخت شکل می‌گیرد. موفقیت‌های یک شرکت در بازارسهام یا افزایش سهم‌بازار در واقع نشانه‌هایی از پیروزی هستند اما عوامل موفقیت را نباید با نشانه‌های موفقیت اشتباه بگیریم.
کشف، شرح و تفسیر عوامل موفقیت شرکت های بزرگ کار آسانی نیست. در این مقاله سعی می‌شود از طریق تطبیق وضعیت همراه اول و رقیب اصلی آن در بازار با آموزه‌های جیم کالینز در کتاب «از خوب به عالی» (Good to Great) چاپ سال ۲۰۰۱ سرنخ‌هایی از علل اقتدار همراه اول در بازار اپراتورهای ایران معرفی شود.
پاسخ‌گویی به نیازهای روز، وجود دستاوردهای روشن و استمرار همراه اول در صدر بازار اپراتورهای تلفن همراه، دلایلی هستند که می تواند همراه اول را در بازار ایران شرکتی در مسیر تعالی دانست.
«از خوب به عالی» روایت سفر یازده شرکت است که با معیاری سخت انتخاب شده‌اند.
جیم کالیز معتقد است شرکت‌های فراوانی بهتر از خوب یا خیلی خوب هستند اما اگر «عالی» را مقصدی نسبی درنظر بگیریم که همواره از ما پیش‌تر است، شرکت‌هایی که در مسیر حرکت به سمت عالی هستند یا «شرکت‌های در مسیر تعالی» فراتر از خوب هستند و همان شرکت‌هایی هستند که کالیز در کتاب «از خوب به عالی» مورد مطالعه و تحلیل قرار داده است.
در میان پانصد شرکت برتر آمریکا این یازده شرکت توانسته‌اند برای پانزده‌سال متوالی بازدهی قابل توجه و متسمری نسبت به عملکرد کلی بازار بورس داشته باشند. با وجود آن که فعالیت، اندازه، مدل کسب و کار، پیشینه و سایر مشخصه‌های این شرکت‌های با یکدیگر متفاوت و نامربوط است جیم کالینز سعی کرده به ریشه‌های مشترک موفقیت در هر یک از آن ها بپردازد.

رهبری سطح پنجم:

نخستین عامل موفقیت شرکت‌های در مسیر تعالی، مدیر یا رهبرانی هستند که در راس این شرکت‌ها قرار گرفته‌اند. کالینز این مدیران «رهبران سطح پنجم» نام‌گذاری کرده است.
رهبران سطح پنجم از نگاه کالینز افرادی سخت‌کوش، باتجربه، کم حرف، عمل‌گرا و جاه‌طلب هستند که تمام جاه‌طلبی خود را در اختیار سازمان قرار داده‌اند و نه موقعیت و منافع شخصی. از سوی دیگر این مدیران افرادی متواضع و بی‌ادعا هستند که موفقیت سازمان را توفیقی جمعی و حاصل عوامل مختلف می‌دانند.
با نگاهی به اظهار نظرهایی از مدیرعامل همراه اول و مدیران شرکت‌های رقیب خصوصیت‌های «رهبران سطح‌ پنجم» در مدیران همراه اول بیشتر به چشم می خورد و رفتارهای متقابل با مشخصات راهبران سطح پنجم نیز در مواقعی از مدیران رقیب سرزده است. به عنوان مثال در مراسم افتتاح رسمی طرح ترابردپذیری مدیرعامل یکی از رقبا که پیشاپیش از پیروزی خود سرمست بود به مدیران وزارت ارتباطات و سایر اپراتورها که در جلسه حاضربودند، گفت: «اگر شما هم هنوز به اپراتور ما ترابرد نکرده‌اید زودتر این اقدام را انجام دهید». این درحالی بود که مدیرعامل همراه اول ترابردپذیری را فرصتی برای این اپراتور و مشترکان آن دانست و از فضای رقابتی که این طرح فراهم می کند با خونسردی استقبال کرد.

مفهوم خارپشتی

مفهوم خارپشتی یا تمثیلی از خصلت‌های خارپشت و روباه جوهره‌ی اصلی کتاب از خوب به عالی است. داستان این است که روباه همیشه می‌خواهد خارپشت را شکار کند اما هیچ‌وقت موفق نمی‌شود. روباه برای شکار خارپشت از حیله‌ها و استراتژی‌های مختلفی استفاده می کند، کمین می‌کند، از بالا، پایین، پیش‌رو یا پشت حمله می کند اما در برابر تمام این حملات مختلف خارپشت تنها بر یک استراتژی متمرکز است؛ خودرا جمع می‌کند و تبدیل به گلوله‌ای از خار می‌شود.
جیم کالینز در این مورد می‌نویسد:
ایسایا برلین در رساله معروف خود به نام « خارپشت و روباه » جهان را به دو گروه: خارپشت‌ها و روباه‌ها تقسیم می کند. این اصطلاح برگرفته از ضرب المثل یونانی قدیمی است که می گوید روباه خیلی چیزها می داند، اما خارپشت فقط یک چیز خیلی مهم را می داند.
ماروین برسلر، استاد دانشگاه پرینستون، در یکی از گفتگوهای طولانی که با وی انجام گرفت به نیروی خارپشت اشاره کرد: « شما می خواهید بدانید، کدام دسته از افراد می توانند، بر کسانی که به اندازه خود آنان با هوشند، بیشترین تاثیر را بگذارند؟ آنها خارپشت ها هستند.» فروید و ضمیر ناخودآگاه. داروین و انتخاب طبیعی، مارکس و اختلاف طبقاتی، انیشتین و نظریه نسبیت، آدام اسمیت و صنف کارگر- همه آنها خارپشت بودند.« کسانی که بزرگ ترین رد پاها را بر جاینهادند.» هزاران نفر به آنها گفتند: عجب ایده خوبی، اما خیلی ژرف بین هستید … به عبارت دقیق تر، مفهوم خارپشتی، مفهومی ساده و شفاف، ناشی از درک عمیق فصل مشترک سه محور فکری زیر است:
شما در چه زمینه ای می توانید بهترین عملکرد را درجهان داشته باشید؟
عامل حرکت موتور اقتصادی شما چست؟
شما به چه کاری علاقه دارید؟
شرکت‌های در مسیرتعالی با «واقعیات ناخوشایند» روبرو می‌شوند
بنابر نظر کالینز، توانایی مواجهه با واقعیات ناخوشایند و مسایل کسب و کار یکی دیگر از خصوصیات شرکت‌های رهسپار تعالی است. کالینز می گوید با واقعیت‌های ناخوشایند مواجه شوید ولی امید برای فایق آمدن بر مشکلات را از دست ندهید. مواجهه را می‌توان به درست دیدن و پذیرفتن مشکل است و بدیهی‌ست تا وجود مشکلات در بالاترین سطوح سازمان تایید نشود فرصت و تدبیری برای حل مسایل فراهم نمی‌شود.
همراه اول نیز مانند هر شرکت بزرگ دیگری با مسایلی روبروست، مسایلی که از درون یا بیرون این سازمان بوجود می‌ایند و یا براثر گذر زمان و دگرگونی در فناوری حادث می‌شوند.
نشانه‌های روشنی وجود دارد که همراه اول در یکی دو سال اخیر مشکلات را دیده، آن‌ها را پذیرفته و بصورت جدی در حل آن‌ها کوشیده است.

تا مدتی پیش بزرگترین ایرادی که به همراه اول گرفته می‌شد سرعت اینترنت بود حجم قابل توجهی از انتقادات را حتی می‌شد بصورت روزمره در شبکه‌های اجتماعی مشاهده کرد. عقب افتادن همراه اول در ارایه اینترنت پرسرعت اما ناشی از سیاست رگولاتوری دراعطای مجوز انحصاری اینترنت نسل سوم به یکی از اپراتورهای کوچک‌تر بود بود. همراه اول با این واقعیت ناخوشایند با رویکردی سازنده مواجه شد، با سرمایه‌گذاری سنگینی که در سال ۹۵ انجام داد و نتایج آن از نیمه دوم سال به بار نشست نه تنها توانست فاصله خود را با رقبا از بین ببرد بلکه با تکیه بر گستردگی پوشش شبکه خود و فناوری نسل 4.5 از آن‌ها سبقت نیز بگیرد.
مثال‌های زیادی از کامیابی‌های همراه اول وجود دارد که ذکر تمام آن‌ها از حوصله‌ی یک مقاله خارج است. اما همراه اول با رهبری وحید صدوقی موفق شد از هر چالشی برای بهتر شدن استفاده کند. بی‌اغراق می‌توان مطمئن بود نام وحید صدوقی و تیمی که در کنار او بود در تاریخ صنعت و فناوری موبایل ایران ماندگار می‌شود.

عکس تیتر از ایلنا