روزی که وزیر ارتباطات پایان اینترنت حجمی برای اینترنت پر سرعت ADSL را اعلام کرد کاربران اینترنت در شبکه‌های اجتماعی هلهله‌کنان از این تصمیم استقلاب کردند؛ چرا که در ذهن کاربران اینترنت غیر حجمی تعریفی ساده داشت: هرچقدر می‌خواهی در مدت معین مصرف کن!
اما بلافاصله با اعلام قیمت‌های جدید از سوی سرویس‌ها و شرکت‌های تأمین کننده اینترنت و به خصوص پس از آشنایی با مفهوم “مصرف منصفانه” این شادی به یأس تبدیل شد و به اذهان اینطور متبادر شد که اینترنت ارزان نشده و این تعرفه‌ها تنها محملی برای دور زدن مشتریان و بازی با کلمات است.
مصرف منصفانه چیست؟
چند سال پیش هنگامی که سرویس‌های نامحدود در دنیا رایج شد، برخی خدمات‌دهند‌گان اینترنتی برای کنترل کیفیت و سرعت روی شبکه‌ی و پیشگیری از اشغال پهنای باند توسط معدود کاربران پرمصرف خود، ناچار به اتخاذ تصمیم جدیدی شدند که سیاست مصرف منصفانه نام گرفت و سرویس نامحدود کاربران را منوط به رعایت شرایطی خاص در الگوی مصرف می‌کرد.

برخی از این شرایط شامل محدودیت در دانلود یا آپلود می‌شد و برخی دیگر هم در ساعات اوج ترافیک روی برخی داده‌های خاص مثل ارتباطات تورنت یا استریم اینترنتی اعمال می‌شد که به Traffic Shaping هم مشهور بود. اما اغلب شرکت‌هایی که سیاست مصرف منصفانه را به کار گرفته بودند، اکنون و پس از گذشت چند سال به دلیل افزایش سرعت و کاهش قیمت پهنای باند و البته تجهیزات مورد استفاده در شبکه‌ی توزیع، دیگر ضرورتی به استفاده از این محدودیت‌های ساختگی نمی‌بینند و به همین دلیل سقف محدودیت را تا حد بسیار زیادی بالا برده‌اند یا استفاده از FUP را به کلی از تعرفه‌های خود حذف کرده‌اند.

 

تعرفه اینترنت و مصرف منصافانه
  • Facebook
  • Twitter
  • Google+
  • LinkedIn
  • Gmail

تعرفه اینترنت و مصرف منصافانه در قیاس با کشورهای توسه یافته

اینترنت غیر حجمی و مصرف منصفانه در ایران

در ایران معرفی میزان مصرف منصفانه از سوی ISP-ها از همین ابتدا با تعریفی یکسان با محدودیت حجمی سقف دانلود اشتباه گرفته شد و شرکت‌ها با مقادیری بسیار پایین مثل ۵۰ یا ۶۰ گیگابایت در بالاترین سرعت‌ها، شروع به معرفی سرویس‌های خود بر اساس مصوبه‌ی جلسه‌ی ۲۶۶ کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات کردند. این محدودیت با پیروی سرویس‌دهندگان دیگر و اتخاذ الگوی مشابه همراه شد و برای بالاترین سرعت‌های بستر ADSL هم سقف‌هایی کمابیش در حد بسته‌های حجمی قبلی در نظر گرفته شد. این موضوع به روشنی نشان می‌داد که این شرکت‌ها پس از سال‌ها فربه شدن از قبال گران‌فروشی سرویس‌های حجمی، در برابر تغییرِ شرایط و تن دادن به قیمت‌های معقول‌تر مقاومت می‌کنند و به ارائه‌ی طرح‌های منصفانه‌ای که قرار است بر مبنای سیاستِ مصرف منصفانه باشد، به آسانی تن نمی‌دهند؛ یا دست کم سیاست مصرف منصفانه را منصفانه برای درآمد خود و نه برای هزینه‌ی مشتری در نظر می‌گیرند. همچنین نگرانی از تبانی شرکت‌های مذکور برای ارائه‌ی سقفی پایین برای مصرف منصفانه هم وجود داشت.
اما با وجود این نقص نخستین هنوز چند روزی از معرفی طرح‌ها نگذشته بود که برخی شرکت‌ها با هدف جذب مشتریان شرکت‌های خدماتی بزرگ‌تر، در طرح‌های خود تجدید نظر کردند و سقف مصرف بالاتری برای بسته‌های خود وعده دادند. این حرکت به داغ شدن رقابت برای ارائه‌ی پیشنهادات بالاتر بین شرکت‌های مختلف منجر شد و برخی شرکت‌ها برای چندمین بار مجبور شدند در تعرفه‌های اعلامیِ خود تغییراتی ایجاد کنند. به‌عنوان نمونه اکنون بالاترین سقفِ مصرف در بینِ بسته‌های معرفی‌شده از سوی شرکت های‌وب، روی سرعت ۱۶ مگابیت و به میزانِ ۲۷۵ گیگابایت در ماه تعیین شده است که البته به‌صورت غیر مستقیم و در ترکیب با معیار خودساخته‌ و گمراه‌کننده‌ای به نام ترافیک داخلی معرفی می‌شود. این در حالی است که بدترین سناریوی دیده‌شده برای FUP در شرکت‌های اینترنتی خارجی، در استرالیا به چشم می‌خورد که کشوری ثروتمند با سرویس‌های اینترنتی گران‌قیمت است و شرکت Teleron در آنجا مصرف منصفانه را تا سقف ۵۰۰ گیگابایت در ماه تعریف کرده و شرکت Optus رقیب دیگرش هیچ محدودیتی قائل نشده است.

با تعرفه غیرحجمی اینترنت ارزان شده است

برخلاف بعضی بدبینی‌های اولیه ناشی از مقاومت شرکت‌های ارائه دهنده اینترنت در ابتدای کار باید دید مقایسه قیمت‌های جدید(غیر حجمی) و قدیم(حجمی) چه تفاوتی را نشان می‌دهند؟

پیشتر و حتی زمانی که طبق وعده‌های دولت پیشین قیمت اینترنت حجمی کاهش قابل توجه پیدا کرده بود برای نمونه قیمت G0.5 اینترنت با ترافیک 512 در حدود 10900 ریال در بازار ارائه می‌شد، اکنون متوسط اینترنت غیر حجمی با ترافیک512 کیلوبایت و با آستانه مصرف منصفان 25 مگابایت رقم 125000 ریال را نشان می‌دهد.

این کاهش محسوس قیمت در مقایسه برای یک دوره یک ماهه در مورد انواع بسته های اینترنتی غیر حجمی ارائه شده از سوی اپراتورهای ارتباطات ثابت(FCP) دیده می‌شود.
اگر دو شاخص قیمت و سرعت در نسبت عکس با یکدیگر مهمترین عوامل راضی کردن مشتریان اینترنت پرسرعت در ایران باشد به نظر می‌رسد با ممنوعیت ارائه اینترنت حجمی قیمت‌ها نسبت به قبل کاهش چشمگیر داشته و راه سوء استفاده و متضرر شدن مشتریان نیز بسته شده است. اما آنچه این وهم را به وجود آورده که قیمت ها صرف ندارند عدم بهبود در شاخص دیگر یعنی سرعت است که اصلاحات انجام گرفته در قیمت ارائه اینترنت را بی اثر مینمایاند. چون اگر سرعت اینترنت امکان دانلود حجم مشخص شده برای مصرف منصفانه در تعرفه غیرحجمی را فراهم نکند در عمل کاهش قیمت ارزشی برای مصرف‌کننده فراهم نمی‌کند.